Ο θάνατος είναι πράγματι κάτι άσχημο που πρέπει να καταπολεμηθεί ;
Ακούστε την περίληψη του περιεχομένου
Ο θάνατος: Από τον φόβο στην κατανόηση – Μια φιλοσοφική εξερεύνηση με πρακτική αξία για την καθημερινή ζωή
Εισαγωγή: Το παράδοξο της ύπαρξής μας
Φανταστείτε ότι ξυπνάτε ένα πρωί και συνειδητοποιείτε πραγματικά, βαθιά, ότι κάποια στιγμή θα πάψετε να υπάρχετε. Όχι θεωρητικά, όχι αφηρημένα, αλλά με την ίδια βεβαιότητα που ξέρετε ότι ο ήλιος απόψε θα δύσει απόψε. Πώς αλλάζει αυτή η συνειδητοποίηση τον τρόπο που βλέπετε το πρωινό σας καφέ, το χαμόγελο ενός αγαπημένου προσώπου, ή ακόμα και τις μικρές καθημερινές σας ανησυχίες;
Αυτό το ερώτημα βρίσκεται στην καρδιά ενός από τα πιο θεμελιώδη φιλοσοφικά προβλήματα. Ο θάνατος δεν είναι απλώς ένα βιολογικό γεγονός. Είναι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο ζωγραφίζουμε όλη τη ζωή μας. Κάθε απόφαση, κάθε σχέση, κάθε όνειρο διαμορφώνεται από τη σιωπηλή γνώση της θνητότητάς μας.
Σε αυτό το άρθρο, θα εξερευνήσουμε μαζί πώς η φιλοσοφική κατανόηση του θανάτου μπορεί να μετατραπεί από πηγή άγχους σε εργαλείο για πληρέστερη ζωή. Θα ανακαλύψουμε πώς αρχαίοι και σύγχρονοι στοχαστές μας προσφέρουν πρακτικά εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε την πιο βασική ανθρώπινη πραγματικότητα.
Μέρος 1ο: Η φύση του θανάτου στην καθημερινή εμπειρία
Τι είναι πραγματικά ο θάνατος;
Ας ξεκινήσουμε με ένα απλό πείραμα σκέψης. Θυμηθείτε την τελευταία φορά που κοιμηθήκατε βαθιά, χωρίς όνειρα. Εκείνες τις ώρες, πού ήσασταν εσείς; Η συνείδησή σας είχε σβήσει προσωρινά. Δεν υπήρχε το “εσείς” για να βιώσετε κάτι ή έστω τίποτα. Ο θάνατος, από μια άποψη, μοιάζει με αυτήν την κατάσταση – μόνο που είναι μόνιμη.
Αυτή η απλή αναλογία μας βοηθά να κατανοήσουμε ένα βασικό σημείο. Ο θάνατος δεν είναι κάτι που θα “ζήσουμε“. Είναι η απουσία κάθε εμπειρίας. Όπως ένα κερί που σβήνει δεν “βιώνει” το σκοτάδι, έτσι και εμείς δεν θα βιώσουμε τον θάνατό μας.
Αλλά γιατί τότε μας τρομάζει τόσο; Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό μας. Όταν προσπαθούμε να φανταστούμε τον θάνατό μας, αυτόματα τοποθετούμε τον εαυτό μας ως παρατηρητή. Φανταζόμαστε ότι κάπως θα είμαστε εκεί για να δούμε το τίποτα. Αυτό το παράδοξο αποκαλύπτει κάτι βαθύ για την ανθρώπινη φύση.
Η διάσταση της φύσης του θανάτου σε πρακτικές κατηγορίες
Για να κατανοήσουμε καλύτερα τον θάνατο, ας τον εξετάσουμε μέσα από πέντε διαφορετικές οπτικές γωνίες που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή μας:
1. Η βιολογική διάσταση: Το σώμα ως μηχανή
Σκεφτείτε το σώμα σας σαν ένα εξαιρετικά πολύπλοκο αυτοκίνητο. Με τον καιρό, τα εξαρτήματα φθείρονται. Ο κινητήρας (η καρδιά) χάνει την απόδοσή του. Το σύστημα ψύξης (το κυκλοφορικό) αρχίζει να έχει διαρροές. Τελικά, η μηχανή σταματά να λειτουργεί. Αυτή η αναλογία μας βοηθά να δούμε τον θάνατο όχι ως μυστήριο, αλλά ως φυσική διαδικασία.
2. Η ψυχολογική διάσταση: Ο φόβος του αγνώστου
Ο φόβος του θανάτου μοιάζει με τον φόβο του σκοταδιού που έχουν τα παιδιά. Δεν φοβόμαστε το σκοτάδι καθ΄αυτό, αλλά αυτό που φανταζόμαστε ότι κρύβει. Ομοίως, δεν φοβόμαστε την ανυπαρξία, αλλά τις φαντασιώσεις μας γι’ αυτήν. Αυτή η κατανόηση είναι το πρώτο βήμα για την απελευθέρωση από τον παράλογο τρόμο.
3. Η κοινωνική διάσταση: Πώς ο θάνατος διαμορφώνει τις σχέσεις μας
Κάθε “σ’ αγαπώ” που λέμε έχει νόημα επειδή ξέρουμε ότι ο χρόνος μας είναι περιορισμένος. Αν ήμασταν αθάνατοι, θα μπορούσαμε να αναβάλλουμε επ’ άπειρον. Η θνητότητα δίνει βάρος και επείγον χαρακτήρα στις ανθρώπινες σχέσεις. Κάνει κάθε στιγμή μαζί πολύτιμη.
4. Η φιλοσοφική διάσταση: Το νόημα μέσα από το τέλος
Φανταστείτε ένα βιβλίο χωρίς τελευταία σελίδα, μια ταινία που δεν τελειώνει ποτέ. Θα είχαν νόημα; Ο θάνατος δίνει στη ζωή μας αφηγηματική δομή. Δημιουργεί την αίσθηση του “τώρα ή ποτέ” που μας ωθεί να δράσουμε, να αγαπήσουμε, να δημιουργήσουμε.
5. Η πρακτική διάσταση: Πώς η συνείδηση του θανάτου επηρεάζει τις καθημερινές μας επιλογές
Κάθε μέρα κάνουμε χιλιάδες μικρές επιλογές επηρεασμένες από τη θνητότητά μας. Αγοράζουμε ασφάλεια ζωής. Φοράμε ζώνη ασφαλείας. Πάμε για check-up. Αλλά και σε βαθύτερο επίπεδο: επιλέγουμε να περάσουμε χρόνο με την οικογένεια αντί να δουλέψουμε υπερωρίες, επειδή ξέρουμε ότι ο χρόνος μας είναι πεπερασμένος.
Μέρος 2ο: Ο Επίκουρος και η θεραπευτική προσέγγιση του θανάτου
Η επαναστατική ιδέα του Επίκουρου
Πριν από 2.300 χρόνια, ο Έλληνας φιλόσοφος πρότεινε κάτι ριζοσπαστικό. Ο Επίκουρος είπε: “Ο θάνατος δεν είναι τίποτα για μας“. Αυτή η φράση δεν είναι απλή παρηγοριά. Είναι λογικό συμπέρασμα βασισμένο σε προσεκτική ανάλυση.
Ας το κατανοήσουμε μέσα από ένα καθημερινό παράδειγμα. Όταν πάτε στον οδοντίατρο, τι φοβάστε; Τον πόνο. Αλλά φοβάστε την αναισθησία; Όχι, γιατί ξέρετε ότι όταν είστε αναίσθητοι, δεν νιώθετε τίποτα. Ο Επίκουρος εφαρμόζει την ίδια λογική στον θάνατο. Αφού δεν θα υπάρχουμε για να τον βιώσουμε, γιατί να τον φοβόμαστε;
Το παράδοξο της μη-εμπειρίας
Αλλά εδώ συναντάμε ένα παράδοξο. Πώς μπορούμε να μη φοβόμαστε κάτι που σημαίνει το τέλος όλων των εμπειριών μας; Ο Επίκουρος μας προσφέρει μια έξυπνη αναλογία. Σκεφτείτε τον χρόνο πριν γεννηθείτε. Υποφέρατε που δεν υπήρχατε το 1821; Όχι. Γιατί λοιπόν να ανησυχείτε για τον χρόνο μετά τον θάνατό σας;
Αυτή η ιδέα είναι απελευθερωτική. Μας λέει ότι ο φόβος του θανάτου βασίζεται σε παρανόηση. Φοβόμαστε κάτι που δεν μπορούμε ποτέ να βιώσουμε. Είναι σαν να φοβόμαστε έναν εφιάλτη που ξέρουμε ότι δεν θα δούμε ποτέ.
Πρακτικές ασκήσεις Επικούρειας σκέψης
Για να εφαρμόσουμε τη σοφία του Επίκουρου στη ζωή μας, μπορούμε να δοκιμάσουμε τις εξής ασκήσεις:
Άσκηση 1: Η αναλογία του ύπνου Απόψε, πριν κοιμηθείτε, σκεφτείτε: “Σε λίγο δεν θα υπάρχω συνειδητά για μερικές ώρες“. Παρατηρήστε ότι αυτό δεν σας τρομάζει. Χρησιμοποιήστε αυτήν την εμπειρία για να κατανοήσετε ότι η μη-ύπαρξη δεν είναι τρομακτική.
Άσκηση 2: Η προ-γεννήσεως συλλογή Διαλέξτε μια χρονιά πριν γεννηθείτε. Σκεφτείτε όλα όσα συνέβησαν τότε χωρίς εσάς. Νιώθετε λύπη που τα χάσατε; Αυτή η ουδετερότητα είναι ακριβώς αυτό που ο Επίκουρος λέει για τον θάνατο.
Άσκηση 3: Η εστίαση στο παρόν Όταν νιώσετε άγχος για τον θάνατο, ρωτήστε: “Αυτή τη στιγμή, είμαι ζωντανός;” Η απάντηση είναι πάντα ναι. Ο θάνατος δεν μπορεί να σας βλάψει τώρα, και όταν έρθει, δεν θα είστε εκεί για να τον νιώσετε.
Μέρος 3ο: Πέρα από τον Επίκουρο – Γιατί εξακολουθούμε να νοιαζόμαστε
Η επιθυμία ως κινητήρια δύναμη
Παρά τη λογική του Επίκουρου, οι περισσότεροι από εμάς εξακολουθούμε να θέλουμε να ζήσουμε. Γιατί; Η απάντηση βρίσκεται στη φύση της επιθυμίας. Δεν χρειάζεται λογική δικαιολογία για να θέλουμε κάτι. Απλώς θέλουμε.
Σκεφτείτε το αγαπημένο σας φαγητό. Γιατί σας αρέσει; Μπορείτε να δώσετε λόγους, αλλά τελικά, απλώς σας αρέσει. Το ίδιο ισχύει για τη ζωή. Θέλουμε να συνεχίσουμε να υπάρχουμε όχι επειδή είναι “λογικό“, αλλά επειδή αυτή είναι η φύση μας.
Ο θάνατος ως εμπόδιο, όχι ως κακό
Εδώ φτάνουμε σε μια λεπτή διάκριση. Ο θάνατος δεν είναι κακός καθαυτός (πώς μπορεί το τίποτα να είναι κακό;). Αλλά είναι εμπόδιο στην εκπλήρωση των επιθυμιών μας. Είναι το τείχος που μας εμποδίζει να συνεχίσουμε το ταξίδι.
Φανταστείτε ότι οδηγείτε προς ένα όμορφο μέρος και συναντάτε ένα κλειστό δρόμο. Ο κλειστός δρόμος δεν είναι “κακός” – είναι απλώς εμπόδιο. Αλλά επειδή θέλετε να φτάσετε στον προορισμό σας, τον αποφεύγετε. Ο θάνατος είναι ο τελικός “κλειστός δρόμος” της ζωής.
Πώς ζούμε πραγματικά: Παρελθόν, παρόν, μέλλον
Οι άνθρωποι δεν ζούμε απλώς στο παρόν. Κάθε στιγμή είναι γεμάτη από αναμνήσεις και προσδοκίες. Όταν πίνετε καφέ, θυμάστε άλλους καφέδες και σχεδιάζετε τη μέρα σας. Ζούμε σε ένα τρισδιάστατο χρόνο.
Ο θάνατος κόβει τη μία διάσταση – το μέλλον. Χωρίς μέλλον, οι επιλογές μας χάνουν το νόημά τους. Είναι σαν να παίζετε σκάκι ξέροντας ότι το παιχνίδι θα σταματήσει απότομα. Αυτό αλλάζει εντελώς τη στρατηγική σας.
Μέρος 4ο: Πρακτικές εφαρμογές για την καθημερινή ζωή
Η θνητότητα ως εργαλείο απόφασης
Η συνείδηση της θνητότητάς μας μπορεί να γίνει ισχυρό εργαλείο για καλύτερες αποφάσεις. Ας δούμε πώς:
Η τεχνική των “10-10-10“ Όταν αντιμετωπίζετε δύσκολη απόφαση, ρωτήστε:
- Πώς θα νιώθω γι’ αυτό σε 10 λεπτά;
- Πώς θα νιώθω σε 10 μήνες;
- Πώς θα νιώθω σε 10 χρόνια;
- Πώς θα ήθελα να το θυμάμαι στο τέλος της ζωής μου;
Αυτή η προοπτική βοηθά να ξεχωρίσουμε το σημαντικό από το επουσιώδες.
Η άσκηση του “τελευταίου χρόνου“ Φανταστείτε ότι έχετε ένα χρόνο ζωής. Τι θα αλλάζατε; Ποιους θα βλέπατε περισσότερο; Τι θα σταματούσατε να κάνετε; Τώρα σκεφτείτε: γιατί περιμένετε;
Η τέχνη του “Memento Mori“
Οι αρχαίοι Ρωμαίοι είχαν τη φράση “Memento Mori” – θυμήσου ότι θα πεθάνεις. Δεν ήταν mοrbid – νοσηρό, αλλά εργαλείο για πληρέστερη ζωή. Σήμερα μπορούμε να το εφαρμόσουμε έτσι:
Πρωινή υπενθύμιση Κάθε πρωί, πείτε στον εαυτό σας: “Είμαι ζωντανός σήμερα“. Αυτή η απλή αναγνώριση μπορεί να μετατρέψει τη μέρα από ρουτίνα σε δώρο.
Το ημερολόγιο ευγνωμοσύνης θνητότητας Γράψτε τρία πράγματα που μπορείτε να κάνετε μόνο επειδή είστε ζωντανοί. Μπορεί να είναι απλά: “Ένιωσα την ζέστη του ήλιου“, “Άκουσα τη φωνή του παιδιού μου“, “Γεύτηκα σοκολάτα“.
Σχέσεις υπό το φως της θνητότητας
Η συνείδηση ότι όλες οι σχέσεις έχουν τέλος μπορεί να τις κάνει πιο πολύτιμες:
Η πρακτική του “τελευταίου αποχαιρετισμού“ Όταν αποχαιρετάτε κάποιον, σκεφτείτε για μια στιγμή: “Κι αν ήταν η τελευταία φορά;” Όχι για να αγχωθείτε, αλλά για να είστε πλήρως παρόντες.
Η επίλυση των εκκρεμοτήτων Κάντε λίστα με πράγματα που θα θέλατε να πείτε σε ανθρώπους πριν πεθάνετε. Μην περιμένετε. Πείτε τα τώρα.
Μέρος 5ο: Ο θάνατος στην εποχή της τεχνολογίας
Νέες προκλήσεις, παλιά ερωτήματα
Η σύγχρονη ιατρική και τεχνολογία θέτουν νέα ερωτήματα. Τι γίνεται αν μπορούσαμε να επεκτείνουμε τη ζωή επ’ αόριστον; Θα ήταν επιθυμητό; Ο Επίκουρος μας θύμιζε ότι δεν είναι η ποσότητα αλλά η ποιότητα της ζωής που μετρά.
Το παράδοξο της επιμήκυνσης Περισσότερη ζωή δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερη ζωή. Είναι σαν να αραιώνετε έναν χυμό – περισσότερος σε ποσότητα, αλλά λιγότερο έντονος σε γεύση.
Η ψηφιακή “αθανασία“ Τα social media δημιουργούν ψηφιακά “φαντάσματα” – προφίλ που παραμένουν μετά τον θάνατο. Αυτό δημιουργεί νέα ηθικά διλήμματα. Ποιος ελέγχει την ψηφιακή μας κληρονομιά;
Πρακτικός οδηγός για το τέλος της ζωής
Η φιλοσοφική κατανόηση πρέπει να συνοδεύεται από πρακτική προετοιμασία:
Η δημιουργία του “φακέλου τέλους ζωής“
- Ιατρικές οδηγίες για το τέλος της ζωής
- Οικονομικά θέματα και διαθήκη
- Προσωπικά μηνύματα για αγαπημένους
- Οδηγίες για την κηδεία σας
- Κωδικοί και ψηφιακή κληρονομιά
Οι συζητήσεις που αποφεύγουμε Μιλήστε με την οικογένειά σας για τις επιθυμίες σας. Είναι δύσκολο αλλά απελευθερωτικό. Δίνει σε όλους την ευκαιρία να εκφράσουν αγάπη και φροντίδα.
Μέρος 6ο: Από τη θεωρία στην πράξη – Ένα πρόγραμμα 30 ημερών
Εβδομάδα 1: Κατανόηση
Μέρα 1-3: Διαβάστε και συλλογιστείτε πάνω στον Επίκουρο. Γράψτε τις αρχικές σας σκέψεις.
Μέρα 4-5: Εξερευνήστε τις προσωπικές σας πεποιθήσεις για τον θάνατο. Από πού προέρχονται;
Μέρα 6-7: Παρατηρήστε πώς ο φόβος του θανάτου επηρεάζει τις καθημερινές σας επιλογές.
Εβδομάδα 2: Αποδοχή
Μέρα 8-10: Εξασκηθείτε στην άσκηση του ύπνου. Συνηθίστε την ιδέα της προσωρινής μη-ύπαρξης.
Μέρα 11-12: Γράψτε για τη ζωή πριν γεννηθείτε. Πώς νιώθετε γι’ αυτήν την περίοδο;
Μέρα 13-14: Αναγνωρίστε τον θάνατο ως εμπόδιο, όχι ως εχθρό. Αλλάξτε τη γλώσσα που χρησιμοποιείτε.
Εβδομάδα 3: Εφαρμογή
Μέρα 15-17: Χρησιμοποιήστε τη θνητότητα για να λάβετε μία σημαντική απόφαση που αναβάλλετε.
Μέρα 18-19: Επικοινωνήστε με κάποιον που έχετε καιρό να μιλήσετε. Πείτε του τι σημαίνει για σας.
Μέρα 20-21: Δημιουργήστε ή ενημερώστε τον “φάκελο τέλους ζωής” σας.
Εβδομάδα 4: Ενσωμάτωση
Μέρα 22-24: Καθιερώστε ημερήσια πρακτική “memento mori“. Βρείτε τον τρόπο που σας ταιριάζει.
Μέρα 25-26: Μοιραστείτε αυτό που μάθατε με κάποιον που εμπιστεύεστε. Η συζήτηση εμβαθύνει την κατανόηση.
Μέρα 27-28: Σχεδιάστε πώς θα ζήσετε διαφορετικά με αυτή τη νέα κατανόηση.
Μέρα 29-30: Γράψτε ένα γράμμα στον μελλοντικό εαυτό σας. Τι θέλετε να θυμάστε από αυτό το ταξίδι;
Μέρος 7ο: Η σοφία του θανάτου για τη ζωή
Τα δώρα της θνητότητας
Παραδόξως, ο θάνατος προσφέρει πολλά δώρα στη ζωή:
1. Επείγον χαρακτήρα: Χωρίς deadline, δεν θα κάναμε τίποτα. Ο θάνατος είναι το απόλυτο deadline που δίνει κίνητρο.
2. Πολυτιμότητα: Τα διαμάντια είναι πολύτιμα επειδή είναι σπάνια. Η ζωή είναι πολύτιμη επειδή είναι πεπερασμένη.
3. Νόημα: Οι ιστορίες έχουν νόημα επειδή τελειώνουν. Μια ατέλειωτη ιστορία θα ήταν βασανιστήριο.
4. Ανανέωση: Ο θάνατος επιτρέπει στις νέες γενιές να φέρουν φρέσκιες ιδέες. Είναι ο τρόπος της φύσης να ανανεώνεται.
Πέρα από τον φόβο: Μια νέα σχέση με τη θνητότητα
Ο στόχος δεν είναι να μην φοβόμαστε καθόλου τον θάνατο. Ένας υγιής σεβασμός για τη θνητότητα μας κρατά ασφαλείς. Ο στόχος είναι να μετατρέψουμε τον παραλυτικό τρόμο σε δημιουργική συνείδηση.
Σκεφτείτε έναν σερφίστα που αντιμετωπίζει μεγάλα κύματα. Δεν αγνοεί τον κίνδυνο – τον σέβεται. Αλλά δεν τον αφήνει να τον εμποδίσει από την εμπειρία. Χρησιμοποιεί τη γνώση του κινδύνου για να σερφάρει καλύτερα.
Πρακτικές για μια ζωή ενσυνείδητης θνητότητας
Η καθημερινή ερώτηση Κάθε πρωί ρωτήστε: “Αν είχα ένα χρόνο ζωής, θα έκανα αυτό που σχεδιάζω σήμερα;” Αν η απάντηση είναι συχνά όχι, ίσως χρειάζεται αναθεώρηση προτεραιοτήτων.
Το τετράδιο θνητότητας Κρατήστε ένα τετράδιο όπου σημειώνετε:
- Στιγμές που νιώσατε πλήρως ζωντανοί
- Πράγματα που θέλετε να κάνετε πριν πεθάνετε
- Άτομα που θέλετε να ευχαριστήσετε
- Εμπειρίες που θέλετε να μοιραστείτε
Η εβδομαδιαία αναθεώρηση ζωής Κάθε εβδομάδα, αφιερώστε 30 λεπτά για να σκεφτείτε:
- Τι έκανα αυτή την εβδομάδα που θα ήθελα να θυμάμαι στο τέλος της ζωής μου;
- Τι παρέλειψα που θα μετανιώσω;
- Πώς μπορώ να ζήσω πιο πλήρως την επόμενη εβδομάδα;
Επίλογος: Ζώντας στη σκιά του θανάτου, λάμποντας στο φως της ζωής
Φτάσαμε στο τέλος αυτού του ταξιδιού, αλλά ελπίζω ότι είναι η αρχή μιας νέας σχέσης με τη θνητότητά σας. Ο θάνατος δεν είναι ο εχθρός της ζωής – είναι ο σύντροφός της. Είναι η σκιά που κάνει το φως πιο λαμπρό.
Ο Επίκουρος μας δίδαξε να μην φοβόμαστε αυτό που δεν μπορούμε να βιώσουμε. Αλλά πήγαμε πέρα από αυτό. Είδαμε πώς η συνείδηση της θνητότητας μπορεί να εμπλουτίσει κάθε στιγμή. Πώς μπορεί να μας οδηγήσει σε πιο αυθεντικές επιλογές, βαθύτερες σχέσεις, πληρέστερη ζωή.
Το μυστικό δεν είναι να ξεχάσουμε τον θάνατο, αλλά να τον θυμόμαστε σωστά. Να τον χρησιμοποιούμε ως πυξίδα, όχι ως άγκυρα. Να τον βλέπουμε ως το πλαίσιο που δίνει σχήμα στον πίνακα της ζωής μας.
Καθώς κλείνουμε, σας αφήνω με μια τελευταία άσκηση. Φανταστείτε ότι κοιτάτε τη ζωή σας από το τέλος της. Τι βλέπετε; Τι θα θέλατε να δείτε; Η διαφορά μεταξύ αυτών των δύο είναι ο χάρτης σας για το μέλλον.
Ζήστε έτσι ώστε όταν έρθει η στιγμή – και θα έρθει για όλους μας – να μπορείτε να πείτε: “Έζησα. Αγάπησα. Ήμουν εδώ.” Γιατί στο τέλος, αυτό είναι το μόνο που μετράει. Όχι πόσο ζήσαμε, αλλά πόσο ζωντανοί ήμασταν όσο ζούσαμε.
Ο θάνατος είναι βέβαιος. Η ζωή είναι αβέβαιη. Σε αυτό το παράδοξο κρύβεται όλη η ομορφιά, όλος ο πόνος, και όλη η σοφία της ανθρώπινης εμπειρίας. Αγκαλιάστε το. Ζήστε το. Και κάντε κάθε στιγμή να μετράει.
Γιατί όπως έλεγε ο Επίκουρος, “Ο θάνατος δεν είναι τίποτα για μας.” Αλλά η ζωή; Η ζωή είναι τα πάντα. Και είναι δική σας. Τώρα. Αυτή τη στιγμή. Ζήστε την.
© Yannis Koukakis – Paris, 2024
Διαβάστε επίσης :
Το γήρας δεν είναι ένα αναγκαίο κακό !
Το γήρας είναι φυσικό, και η πανούκλα το ίδιο !
Δεν υπάρχει υπερπληθυσμός στους θεούς
Μην πανικοβάλλεσαι, αύριο δεν είναι η τελευταία σου ημέρα, ..
Ακόμη και χωρίς γεράματα, οι άνθρωποι δεν θα νοιώθουν μεγαλύτερη πλήξη !